Verhaal uit een oude doos Nicolas de Hitster In mei 2009 bezocht ik de jaarlijkse confe rentie van de Scientific Instrument Society (SIS) in Parijs. De SIS organiseert elk jaar een excursie van een week om haar leden de gelegenheid te bieden een overdosis instru menten tot zich te nemen. Dit jaar was Parijs dus aan de beurt, waarbij diverse instituten bezocht werden. In chronologische volgorde ging het hierbij om het Musée des Arts et Métiers (o.a. alles over de eerste meter, kilo en liter en de daarbij behorende metingen van Méchain en Delambre en de instrumenten van Borda, Lenoir etc.het Reserve of Musée des Arts et Métiers (het depot van voorgaand museum in St. Denis), het Musée de la Marine (nautisch museum), l'Observatoire de Paris (ooit kandidaat voor de nulmeridiaan met onder andere twee grote muurkwadranten van Bird), het Musée de la Renaissance (zeer bijzondere collectie 16e eeuwse instrumenten), Musée de l'Aviation et de l'Espace (van gebroeders Wright tot en met de Concorde), de Bibliothèque Nationale de France, locatie Richelieu (portolankaarten en 16e eeuwse instrumenten), het Laboratoire Eduard Branly (radiopionier), de Bibliothèque Nationale de France, locatie Frangois Mitterand (hier zijn momenteel de twee grootste 17e eeuwse globes gehuisvest, ieder vier meter in diameter) en de Eiffeltoren (bezoekje aan de machinekamer van de liftinstallatie). Natuurlijk krijg je van zo'n bezoek een welhaast niet te stillen honger om zelf ook de collectie uit te breiden en dus vroeg ik aan een van de Franse deelnemers of er in Parijs instru menten te koop waren. Dit was uiteraard het geval en uit de uitgebreide lijst liet ik mijn keuze vallen op een vlooienmarkt in het zuiden van de stad waar men gespecialiseerd is in antiek: Marché de Puces in Porte des Vanves. De keuze was vooral een praktische: aangezien ik alleen zaterdagochtend nog de tijd had (mijn trein naar huis vertrok om 11.00 uur vanaf Gare du Nord) en het vroege tijdstip waarop je de meeste kans had iets bijzonders te vinden (vanaf 07.00 uur), paste dit nog net in mijn programma. Om even over zevenen bij de markt aange komen, werd er overal driftig uitgepakt en was het aanbod aanvankelijk niet bijzonder. Passerdozen, reductiepassers, equerres, zakweegschalen (u weet wel: die kleine houten doosjes met balans en gewichtjes) en belich tingsmeters uit de jaren 70 waren de enige instrumenten die zich aanvankelijk lieten zien. Na de markt een keer in z'n geheel over gelopen te zijn, besloot ik terug te gaan naar een van de eerste handelaren, om daar een circa 100 jaar oude reductiepasser te kopen. Na deze aankoop draaide ik me om en keek regel recht achter in de laadruimte van een bestelbus, waarvan de eigenaar net een houten kist naar de uitgang schoof. De kist was oud, beschadigd en vies en zag er dus eigenlijk niet uit, maar iets zei mij dat ik er naar toe moest. Afb. 1. Originele kist (foto 's Nicolas de Hilster) In de kist bleek een waterpasinstrument te zitten van het type Egault, behoorlijk compleet en zo te zien in zeer goede staat. Het was ongepoetst en had dus nog de originele lak en daar waar deze door gebruik verdwenen was een fraai patina. Niet alleen het instrument zat in de kist, maar ook de bijbehorende lenskap, zonnekap en een tweede kistje met daarin een equerre. Na enig onderhandelen kwamen we op een zeer schappelijke prijs uit en veran derde het setje van eigenaar. 79

Digitale Tijdschriftenarchief Stichting De Hollandse Cirkel

De Hollandse Cirkel (DHC) | 2009 | | pagina 5