Het zonneprisma van Roelofs: "aanvullend - desnoods kritisch - commentaar" Nicolas de Hilster In de vorige editie van dit blad schreef profes sor Leen Aardoom een uiterst informatief arti kel over het zonneprisma van wijlen professor Roelofs.1 Daags nadat Aardoom zijn artikel had afgerond en kort voor de redactionele fase nam hij contact met mij op om het serienum mer van het exemplaar in mijn collectie te we ten te komen, niet wetende dat zich er niet één, maar drie exemplaren in bevonden. In de daar op volgende dagen ontstond een levendige cor respondentie over dit intrigerende accessoire. De laatste mail sloot Aardoom af met "...de hoop en verwachting..." dat ik "...met een aan vullend - desnoods kritisch - commentaar zou aansluiten."2 Waarvan akte. Aardoom meende dat het gebruik van het prisma, mede door de opkomst van GPS, tot de geschiedenis behoorde en dat .voor de af nemende beroepsmatige vraag naar zonne- prisma's er intussen een toenemende be langstelling uit kringen van verzamelaars van historische geodetische instrumenten in de plaats gekomen [is]." Dit laatste is zeker waar, ik kan mij niet voor stellen dat ik de enige ben die de prisma's mede voor de collectie aangeschaft heeft. Ik schrijf hier 'mede', omdat het eerste exemplaar, dat ik in juli 2008 via eBay van een handelaar in Alaska kocht, vooral aangeschaft was om in het veld ingezet te worden. Dit exemplaar is van Van Leeuwen (zie afbeelding 1), de fabri kant die met de productie van de prisma's be gonnen is, en is dus ruim op leeftijd.3 Het tweede exemplaar vond ik ruim negen maan den later in Engeland, eveneens via eBay. Dit is een exemplaar van Leica, bedoeld voor hun TPS-serie Total Stations, het zat nog in de ori ginele verpakking en is als nieuw. De aanschaf betekende dat ik niet langer een Wild-instru ment mee hoefde te nemen als ik met de zon het ware noorden wou bepalen. Dat dit exem plaar geen toevalstreffer was, bleek toen ik twee weken later bij dezelfde verkoper nog een exemplaar voor een bevriend landmeter kon aanschaffen. De verkoper meldde daarbij dat hij nog meer exemplaren op voorraad had.4 Het derde en laatste exemplaar dat ik bemachtigde was het eerste dat ik bewust voor mijn collectie kocht. Dit betrof namelijk een exemplaar van Wild, geschikt voor onder andere de T2, en het was de ontbrekende schakel tussen het exem plaar van Van Leeuwen en dat van Leica. Het Wild-exemplaar kwam met een uitneembare opvulring met een binnendiameter van circa 36 millimeter. 2 1 L. Aardoom, 'Het zonneprisma van Roelofs: de zon aanmeetbaar als een ster', in: De Hollandse Cirkel, Jaargang 17,nr. 4, 2015, pp. 140-145 2 Mail L. Aardoom d.d. 26 november 2015 19:06 3 Zie voor meer informatie over Van Leeuwen het artikel van Leen Aardoom elders in deze editie. 4 Correspondentie met Geo Survey Instruments Ltd. d.d. 10 mei 2009. De voorraad is inmiddels op. 1. Het Van Leeuwen Roelofs prisma op een Wild T2 uit 1969 (foto auteur)

Digitale Tijdschriftenarchief Stichting De Hollandse Cirkel

De Hollandse Cirkel (DHC) | 2016 | | pagina 4