247 operatie door de rekenaar worden ingesteld: elke optelling, ver menigvuldiging of deling eiste het ingrijpen van de rekenaar. Elk onderdeel afzonderlijk vraagt hierbij aandacht en vele van deze elementaire bewerkingen kosten tezamen toch nog betrekkelijk veel tijd. Bij de nieuwste machines ligt dit geheel anders. Ze kunnen een hele serie opdrachten zonder ingrijpen van de per soon die de bediening regelt, achter elkaar afwerken, gevonden tussenreultaten in een geheugen bewaren en op het moment, dat ze nodig zijn weer te voorschijn brengen. De uitvoering van dit rekenwerk gaat bovendien zo snel, dat het bijna ridicuul is, het werken met de oudere machines hiermee te vergelijken. Om een vluchtige indruk te geven van de hedendaagse mogelijk heden, moge hier iets worden gezegd over de relaisrekenmachine Z 11 van Zuse. De rekenaar zit als het ware aan een bureau. Midden voor hem is er op het horizontale tafelvlak een iets schuin oplopend vierkant toetsenbord (ongeveer 25 x 25 cm) aangebracht. Elke toets draagt een cijfer, twee zijn er voor de tekens en Achter dat toetsenbord rijst een vlak omhoog, dat naar achteren helt en van 18 knoppen is voorzien. Deze knoppen vertegenwoordi gen 18 vaste programma's, die in de machine zijn gebouwd. Zo is er een knop voor de voorwaartse snijding, een voor de achterwaartse snijding, een voor de berekening van argumenten en afstanden. De gelijkvormigheidstransformatie kan op de machine worden uit gevoerd, meetpunten en veelhoekspunten kunnen volgens een inge bouwd vast programma worden berekend. Voor 18 verschillende, min of meer gecompliceerde opdrachten is de machine dus ogen blikkelijk bedrijfsklaar. Naast de rekenmachine staat een schrijf machine, die de toegevoegde gegevens in rode cijfers typt; de resul taten verschijnen in zwarte cijfers. Een argumentenberekening kost met deze machine nog geen minuut. Behalve de rode gegevens geeft de schrijfmachine in zwarte cijfers de afstand tussen de twee punten, het argument en de coëf ficiënten a en b. Dat alle berekeningen door de machine in het tweetallig stelsel worden verricht, daarvan bemerkt de gebruiker niets. Evenmin heeft hij te zoeken in goniometrische tafels. Waar dat nodig is, zorgt de machine zelf voor deze dingen. In een oogwenk worden de natuurlijke waarden van de sinussen en cosinussen opgeroepen, berekend in 8 decimalen. Het werken met deze functies is een bin nenlandse aangelegenheid. Tussenresultaten immers kunnen de aandacht alleen maar afleiden en wat erger is, ze zullen nodeloos tijd vergen. De machine werkt er mee, maar toont naar buiten alleen de eindresultaten. Met een klein hefboompje stelt men de machine naar verkiezing in op de decimale dan wel de sexagesimale graadverdeling. Een achterwaaitse snijding is gereed binnen 2 minuten, het in stellen van de gegevens inbegrepen. Het is inderdaad fantastisch! Bij de voorwaartse snijding, die in nog geen 1^2 minuut wordt

Digitale Tijdschriftenarchief Stichting De Hollandse Cirkel en Geo Informatie Nederland

Orgaan der Vereeniging TAK | 1957 | | pagina 27